श्री नरेन्द्र मोदीलाई खुलापत्र : यी १० सत्य स्वीकार्नुस् !

उपरोक्त १० सत्यहरू सयौं सत्यमध्येका केही मात्रै हुन् । क्षेत्रफल सानो, जनसंख्या कम र आर्थिक रूपमा पिछडिएको भन्दै हामी नेपालीले औंल्याएका यी सत्यलाई नजरअन्दाज गर्न तपाई स्वतन्त्र हुनुहुन्छ । तर, सत्य सँधै सत्य हुन्छ र त्यसको विकल्प वा प्रतिस्थापन हुँदैन भन्नेमा त तपाई पक्कै पनि विश्वस्त हुनुहुन्छ होला ।




– खेम भण्डारी

सम्माननीय भारतीय प्रधानमन्त्रीज्यू,

नेपाल र भारतको सम्बन्ध युगौंको सम्बन्ध हो । भौगोलिक निकटतासँगै साँस्कृतिक र भाषिक समरूपताले पनि यी दुई देशबीचको सम्बन्धलाई विशेष बनाएको छ । नेपाल पौराणिक भारतवर्षको एक अंग हो तर यो भारतीय सभ्यताभित्रको एक विशिष्ट र पृथक अवयव हो भन्ने सत्य स्वीकार्न हामी नेपालीलाई कुनै संकोच हुँदैन । हरेक आयामहरूमा विशिष्टकृत सम्बन्ध र परिपूकता भए पनि सदिऔंदेखि नेपाल र भारतबीच पारस्पारिक अविश्वास छ ।

नेपाल र भारतबीचको अविश्वास र त्यसमा पनि नेपालभित्र भारतप्रतिको चर्को घृणाभावबारे तपाई पक्कै अवगत हुनुहुन्छ होला । विगतमा यो घृणा झन् बढाउँदै लैजाने खालका गतिविधि भारत र नेपाल दुबै पक्षका शासक तथा राजनीतिक तथा अन्य स्वार्थसमूहहरूबाट भएकै हो । तर, भारतको शासन सम्हालेपछि तपाईले भारतीय विदेश नीतिको परम्परागत रुढतालाई मिल्क्याएर नेपालको सार्वभौमिकता, स्वाधिनता र ऐतिहासिकतालाई तपाईका पूर्ववर्तीहरूभन्दा फरक र खुलस्त ढंगले स्वीकार्नु भएको थियो, त्यसबाट हामी नेपाली जनता भारतको व्यवहार र शैलीमा परिवर्तन हुनेमा आशावादी थियौं ।

तर, हामी नेपाली जनताको प्रचण्ड जनमतले आफ्नो संविधान बनाउने क्रममा तपाई र तपाईको मुलुकका तर्फबाट जुन प्रतिक्रिया उत्पन्न भए र भइरहेका छन् । तिनले हामीलाई निराश बनाएका छन् । भारतले नेपालको आन्तरिक मामिलामा लाज पचाएर खुलेआम हस्तक्षेप गरिरहेको भन्ने निष्कर्षमा पुगेको छ जनमत । विशेष दूतका रूपमा आज (असोज १, २०७२) तपाईका विदेशसचिव नेपाल आउँदैछन् । दूत आउनु सामान्य कुटनीतिक घटना हो तर उनी गएपछि नेपालमा के हुन्छ भन्ने हेर्दै नेपाली जनमत अन्तिम निष्कर्षमा पुग्ने निश्चित छ ।

हामी नेपाली जनताले आफ्नै बुतामा बनाइरहेको संविधानका विषयमा हामीभित्रै केही असन्तुष्टि छन् र तिनले आन्दोलनको रूप पनि लिएका छन् । तराई–मधेसमा देखिएको असन्तुष्टिलाई निरूपण गर्न हामी सक्षम पनि छौं तर नयाँ दिल्लीले देखाएको चर्को चासोले हाम्रो त्यो क्षमता प्रभावित हुने आशंका बढ्दैछ । सय प्रतिशत सहमति खोज्न तपाईहरूले गरिरहनु भएको अव्यावहारिक आग्रह, तपाईका विदेशमन्त्रीको वक्तब्यमा उल्लेखित पचाउन नसकिने आशय र तपाईका राजदूतका गैरकुटनीतिक अभिव्यक्तिले हाम्रो मन सशंकित भएको छ ।

संविधानसभाबाट अत्यधिक बहुमतले हाम्रो संविधान बन्दा हामी नेपाली हर्षित छौं तर तपाईहरू दुःखी भएको अनुभूति हामीलाई भएको छ । हाम्रा राजनीति दलले मधेसी र थारु समुदायका असन्तुष्टि संवोधन हुने प्रतिवद्धता व्यक्त गरिसकेका छन् र जनमत पनि त्यही पक्षमा छ तर तपाईहरू मधेस–तराईको हौवा देखाएर समस्याको बेलुन फुक्दै हुनुहुन्छ । तपाईहरूको यस्तो रवैयाप्रति हामी खुसी छैनौं ।

हाम्रो संसदलाई संवोधन गर्दा तपाईले संकेत गर्नुभएको सदाशयता अहिले भ्रम मात्रै छर्ने प्रपञ्च भएको ठान्न थालेका छौं हामी । नेपालको संविधान निर्माणका क्रममा तपाईहरूको व्यवहारले हामीलाई भारत ‘कुकुरकै पुच्छर’ रहेछ भन्ने लागिररहेको छ । र, इतिहासमा जस्तै भारतप्रतिको हाम्रो सन्देहजन्य घृणा कायम रहनुपर्छ भन्ने सोचलाई मलजल पाइएको छ ।

envelop_bigतपाईहरू विश्वशक्तिका रूपमा स्थापित हुने बाटोमा हुनुहुन्छ । हामी भने भारतको अनुत्पादक छाँयाका शिकार बनिरहेका छौं । तपाई भारतको प्रधानमन्त्री भएपछि अब भारतको पुरानो प्रभुत्ववादी व्यवहारमा परिवर्तन हुन्छ भन्ने ठानेका थियौं तर यतिबेला हामी फेरि निराश हुँदैछौं । आफ्नो महत्वपूर्ण छिमेकीलाई दलेर तपाईहरू विश्वशक्ति भए पनि विश्वमञ्चमा तपाईको त्यो आशन शोभनीय हुने छैन । त्यसकारण तपाई र तपाईको मुलुकले धेरै सानो भए पनि नेपालको सार्वभौमिकता र स्वाधिनताको सम्मान गर्नुको विकल्प छैन । त्यसका लागि तपाईहरूको हृदय परिवर्तन आवश्यक छ र हृदय परिवर्तनका लागि तपाईहरूले केही सत्यहरूसँग गम्भीर साक्षात्कार गर्नु आवश्यक छ ।

मैलै हैसियतभन्दा धेरै बोल्न खोजेँ भन्ने नठान्नुहोला । तपाईहरूको हृदय परिवर्तनका लागि यी सत्यहरू औल्याउँने दुस्साहस म गर्दैछु ।

सत्य – १
धेरैले ‘इण्डिया’ उपनामक वर्तमान भारतलाई नेपालको ‘ठूलो दाई’ भन्ने गर्छन् र अहिले तपाई पनि यही भ्रमलाई सत्य मान्नुहुन्छ होला तर जन्म र उमेरको हिसाबले नेपाल अहिलेको भारतभन्दा दुई शताब्दीभन्दा धेरै अन्तरालले पाको छ । भारतको आकार र बजन ठूलो भए पनि राष्ट्रका हिसाबले तपाईहरू हामीभन्दा धेरै पछि जन्मनु भएको हो । यो सत्य विश्व इतिहासमैं अंकित छ । त्यसैले नेपालको सार्वभौमिकता र स्वाधिनता हाम्रो आफ्नै पौरखको कमाई हो जसका लागि हामीले दरिद्रताको दुष्कर अवस्था पनि झेल्ने साहस गरेका हौं ।

सत्य – २
तपाईहरूले आफ्नो स्वार्थ र प्रभावका लागि नेपालमा खेल खेल्नु अस्वाभाविक होइन । खेल्नुस तर त्यो खेलाईमा प्रभुत्ववादको गन्ध आउनु हुँदैन । हामीलाई प्रभुत्ववादी रवैया कहिल्यै पाच्य भएन, नपत्याए तपाईहरूलाई शासित गर्ने व्रिटिशहरूलाई सोध्नुस् ।

सत्य – ३
नेपाली जनताको सदासयता हासिल नगरे पनि भारत विश्वशक्ति हुन सक्छ भन्ने भ्रम सायद तपाईले पाल्नु भएको छैन । पाल्नु पनि हुँदैन किनभने आकारमा सानो भए पनि नेपाल भारतभन्दा पुरानो राष्ट्र हो र यसले विश्व समुदायमा भारतको जत्तिकै अर्थ राख्छ ।

सत्य – ४
नेपाली जनताले आफ्नो सार्वभामसत्ताको स्वतन्त्र अभ्यास गर्दा दुखी नहुनुस् । हाम्रा त्यस्ता अभ्यासहरूमा दुःख मान्न थाल्नुभयो भने अबका दिनमा तपाईहरूले दुःखबाहेक अरु झेल्नुपर्ने छैन किनभने तपाईहरूको प्रभाव परिधिबाट नेपाल स्वतन्त्र हुँदैछ । यसमा विश्वास लाग्दैन भने अहिलेकै घटनाक्रमको सुक्ष्म विश्लेषण गर्नुहोस्, धेरै पछाडि जान पर्दैन । हिजोसम्म तपाईहरू सिंगो नेपाललाई प्रभावमा पार्न सक्ने हैसियत राख्नुहुन्थ्यो तर अहिले तपाईहरू कुनै एक समुदायका त्यो पनि पराजित नेता र दलहरूको आडमा आफ्नो प्रभाव फर्काउने कोशिस गर्दैहुनुहुन्छ ।

सत्य – ५
तपाईहरूले भनेजस्तो लोकतन्त्रमा सय प्रतिशत सहमति सम्भव छैन, न त सबै समुदायको चित्त बुझाउने काम हुन सक्छ । कदाचित तपाईहरू सय प्रतिशत सहमति र चित्तबुझाई समभव हुन्छ भन्ने ठान्नुहुन्छ भने कृपया पहिले आफ्नो आङको भैंसी हेर्नुहोस् । गोर्खाल्याण्डका गोर्खालीहरू भारतको संघीयताबाट सन्तुष्ट छन् ? तेलंगनामा जनताले आत्मदाह किन गर्नुपरयो ? उत्तराखण्डको स्थायी राजधानी किन दिन सक्नु भएन तपाईहरूले ? कश्मिरका मुसलमानलाई मूलप्रवाहमा किन ल्याउन सक्नुहुन्न तपाईहरू ?

सत्य – ६
तपाईका विदेश सचिव एस जयशंकर फर्केर गएपछि तराईमा हिंसा बढ्यो भने हामी नेपालीले भारतले ‘मुक्तिबाहिनी’ आएको ठान्नै पर्छ । उहाँ फर्केर गएपछि असन्तुष्ट मधेसी दल वार्तामा आए र दुईतिहाई बहुमतको सम्मान गरे भने तपाईहरूप्रतिको हाम्रो आशंका गलत रहेछ भन्ने ठान्ने छौं ।

सत्य – ७
हो, नेपाललाई अस्थिर राख्न भारतले धेरै पसिना बगाउनु पर्दैन । तपाईहरूले नेपालभित्र जे पनि गर्न सक्नुहुन्छ भने हामीलाई थाहा छ । तर, हामी नेपाली पनि विश्वसमुदायका लागि समाचारका विषय हौं भन्ने तपाईहरूले नविर्संदा महाशक्ति बन्ने तपाईहरूको यात्रा झन् गतिशिल हुनेछ । हाम्रो भूपरिवेष्ठनको फाइदा उठाएर विगतमा झैं तपाईहरूले हामीलाई उत्पीडन गर्न खोज्ने हो भूपरिवेष्ठित राष्ट्रको अधिकारका कुरा विश्व समुदायमाझ उठाउन हामी बाध्य हुने छौं ।

सत्य – ८
अहिले दक्षिण एसियामा तपाईहरूप्रति चर्को घृणा व्याप्त छ । हामी भारत एक्लिएको र यहाँको भूराजनीतिको सन्तुलनमा तपाईहरू कमजोर भएको हेर्न चाहन्नौं । तर, हाम्रो आन्तरिक मामिलामा लाजै पचाएर हस्तक्षेप गर्ने यो परम्परा कायम रह्यो भने हामी तपाईका मित्र रहिरहन सक्दैनौं । नेपाली जनताको मित्रता नपाए पनि चल्छ भन्ने अहंकार पाल्ने नपाल्ने तपाईहरूको इच्छा हो ।

सत्य – ९
जहाँसम्म हाम्रो अखण्डतामाथिको खतराको सन्दर्भ छ, जसरी तपाईहरूले कश्मिरमा खुलस्तै देखिएको र पूर्व–उत्तर राज्यहरूमा सुषुप्तावस्थामा रहेको पृथकतावाद नियन्त्रणमा राख्न सक्नुभएको छ त्यसरी नै हामी पनि हाम्रो अखण्डता अक्षुण्ण राख्न सक्ने सैन्य क्षमतायुक्त छौं । हामी भारतको अखण्डताका समर्थक हौं र आशा छ भारत पनि हाम्रो अखण्डताका विरोधीहरूलाई मित्र मान्ने छैन ।

सत्य – १०
विश्वको मात्रै होइन, एसियाको शक्ति समिकरणको कुनै सवालमा भारतलाई समर्थन गर्नु पर्ने अवस्था आए हामी कहिल्यै मौन बसेनौं । यो हाम्रो कमजोरी थिएन र हामी कहिल्यै तपाईहरूको सैन्यशक्तिबाट डराएनौ पनि । नेपालको अस्तित्व युद्धहरूबाटै निश्रित भएको हो । तपाईहरूको दादागिरीले पराकाष्ठा नाघ्यो  र हामीलाई तपाईहरूले आफ्नो मित्र नै रहन दिनुभएन भने शक्तिसमिकरणको अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा हामीले रोज्ने मित्र तपाईहरूको शत्रु पनि हुन सक्छ  ।

उपरोक्त १० सत्यहरू सयौं सत्यमध्येका केही मात्रै हुन् । क्षेत्रफल सानो, जनसंख्या कम र आर्थिक रूपमा पिछडिएको भन्दै हामी नेपालीले औंल्याएका यी सत्यलाई नजरअन्दाज गर्न तपाई स्वतन्त्र हुनुहुन्छ । तर, सत्य सँधै सत्य हुन्छ र त्यसको विकल्प वा प्रतिस्थापन हुँदैन भन्नेमा त तपाई पक्कै पनि विश्वस्त हुनुहुन्छ होला ।

                                                                                                                                       भवदीय
                                                                                                                                       धन्यवाद
                                                                                                                                       तपाईको प्रशंसक




puleso